REIS IMPRESSIES VAN EEN LIEFDE VAN KUNST EN GESCHIEDENIS
en mijn ervaringen als leraar in China
UMGEBUNGSENTDECKER
Langs de Nederrijn
INHOUD
Xanten
Sint-Viktor in Xanten
Laatmiddeleeuwse kunstenaars van de Nederrijn
Bislicher Insel bij Xanten
Kalkar
Van het Graafschap Kleef tot het Hertogdom Gulik-Kleef-Berg
De hertogen van Kleef en Anna van Kleef
Historische tuinen in Kleef
Het getijdenboek van Katharina van Kleef
Café im Gärtchen
Millinger Theetuin
Kevelaer
Wesel en Derick Baegert
Der Niederrhein -
eine markante Kulturlandschaft
Het loont de moeite om de Nederrijn per fiets te verkennen: langs schaduwrijke lanen, over de kruinen van de dijken en door kleine, historische stadjes waarvan de kerktorens al van verre te zien zijn. Na slechts enkele kilometers bereik je de volgende plaats, fiets je door een middeleeuwse stadspoort en bevind je je plotseling midden in een historische omgeving.
Ook op cultureel gebied heeft de regio veel te bieden. In haar bloeitijd, in de late middeleeuwen, speelde zij niet alleen economisch een belangrijke rol, maar bracht zij ook kunstenaars voort die ver buiten de Nederrijn bekendheid verwierven. Hun werken zijn vandaag de dag te vinden in de kerken van Xanten en Kalkar, in de musea van Kleef en Wesel en zelfs in steden als Münster, Keulen, Parijs, Dresden en München.
Voor katholieke pelgrims is Kevelaer een belangrijk trefpunt – een van de bekendste bedevaartsoorden van Duitsland.
En tenslotte nodigen talloze cafés en restaurants uit om van regionale specialiteiten te genieten – vaak met een prachtig uitzicht over het weidse landschap.
Van Xanten via Kalkar naar Kleve
Xanten
Het typisch Nederrijnse stadje Xanten, met zijn goed bewaarde historische gebouwen, smalle straatjes en gezellige cafés, nodigt uit tot slenteren en genieten.
De plaats kan terugkijken op een indrukwekkend verleden. Gesticht door de Romeinen rond 100 n.Chr. onder keizer Trajanus met de naam Colonia Ulpia Traiana, behoort zij vandaag tot de belangrijkste Romeinse nederzettingen op het grondgebied van de Bondsrepubliek. In de Romeinse tijd was Xanten een belangrijk militair en civiel centrum, uitgerust met een stratenplan, thermen, een amfitheater en vele andere typische bouwwerken van het Romeinse Rijk.
Tegenwoordig is de stad vooral bekend door het Archeologisch Park. Dit behoort tot de grootste archeologische openluchtmusea van Duitsland en biedt met reconstructies en opgravingen een indrukwekkende blik in het leven van de antieke stad.
Naast het Romeinse verleden speelt ook de sage rond Siegfried, de held van het Nibelungenlied, een rol in Xanten. Historische sporen van hem zijn er weliswaar niet – hij is een figuur uit de literatuur. Maar talrijke verwijzingen in de stad, zoals het Siegfriedmuseum, houden de herinnering aan hem levend.
In de legende is Siegfried de zoon van koning Siegmund en koningin Sieglinde van Xanten. Een van zijn bekendste daden is de strijd tegen de draak Fafnir. Nadat hij het monster had verslagen, baadde hij in diens bloed, dat hem bijna onkwetsbaar maakte. Alleen een kleine plek tussen zijn schouders bleef onbedekt – een lindeblad had daar zijn huid beschermd. Later werd hem juist deze zwakke plek noodlottig: Hagen van Tronje vermoordde Siegfried verraderlijk met een speer.
Voor zijn dood verwierf Siegfried de schat van de Nibelungen en een magische tarnhelm, die hem onzichtbaar kon maken of zijn gedaante kon veranderen. Bovendien trouwde hij met Kriemhild, de zus van koning Gunther van de Bourgonden. Deze verbintenis bracht hem nieuwe avonturen – en uiteindelijk zijn tragische lot.
Xanten, Klever Tor, de Uilentorens van de buitenpoort.
De Klever Tor staat aan de Noordwal; direct erachter ligt de historische binnenstad.
Xanten, Klever Tor, binnenpoort
Kriemhildmolen
Evangelische Kerk
Oude Proosdij
St. Viktor van Xanten
De kathedraal had verschillende eerdere gebouwen uit de Karolingische, Ottonische en Staufer-tijd. In 1263 werd begonnen met een nieuw gotisch gebouw in het oosten en van hieruit werden alle delen van de kathedraal aangepast aan de gotische vorm die in het Rijnland heerste via de Dom van Keulen.
Als je de kathedraal binnengaat, zie je een heel harmonieus geheel, ook al werd de kerk in de Tweede Wereldoorlog verwoest. Tijdens de reconstructie is ervoor gezorgd dat elk detail getrouw werd gerestaureerd. Dit zorgt vermoedelijk voor de dichte, uniforme sfeer.
Bijzonder opvallend zijn het gotische doksaal, het koor en de vlier.
Wanneer je het koor binnengaat, zie je eerst het hoogaltaar, het belangrijkste kunstwerk van de kathedraal, waarin zich een met edelstenen bezaaide schrijn bevindt met de botten van de vermoedelijke Sint-Victor. De vleugels van de retabel zijn ontworpen door Bartholomäus Bruyn de Oude. geschilderd. Verdere schilderijen van deze belangrijke portretschilder uit de Renaissance zijn overal in de kathedraal te vinden.
De kathedraal herbergt in totaal 24 altaren, waarvan de belangrijkste het Marienaltaar van Heinrich Douvermann uit 1536 en het Martelarenaltaar uit 1525 uit Antwerpen zijn. Bijzonder opmerkelijk is de pedrella van het Maria-altaar met de wortel van Jesse.
In het koor zijn Brusselse tapijten uit het begin van de 16e eeuw te zien boven de kramen.
Ramen en de kloosterbibliotheek van de kathedraal zijn tijdens de oorlog verplaatst en zijn daarom bewaard gebleven.
Kathedraal van St. Victor, Xanten, uitzicht vanaf het midden van het doksaal
Maria-altaar van Heinrich Douvermann, kathedraal van Xanten
Boom van Jesse, Maria-altaar, Dom van Xanten
Xantener Dom, hoofdaltaar
Wandtapijt in het koor van de Dom van Xanten
Gotisch oksaal, kathedraal van Xanten
Bislicher Insel bij Xanten
Vanuit Xanten leidt de Gelderner Straße rechtstreeks naar de Rijn, waar de veerhaven met het restaurant “Zur Rheinfähre” zich bevindt. Van daaruit kun je vertalen naar de Bislicher-kant. Zo is er het pittoreske Fährhaus Bislich, vanaf het terras heb je een goed uitzicht op de Rijn.
Bislich Ferry House
Volg de Marvickstraat, waar ook het veerhuis ligt, en u komt al snel in het beschermde natuurgebied Bislicher Insel. Het maakt deel uit van het natuurpark Hohe Mark-Westmünsterland en biedt een gevarieerd landschap met oeverbossen, weilanden, moerassen en rivieroevers. Het Bislicher Insel strekt zich uit langs de Rijn en is een belangrijk leefgebied voor veel zeldzame dier- en plantensoorten. Het gebied is een populaire bestemming voor natuurliefhebbers, wandelaars en vogelaars. Er zijn verschillende wandelpaden en observatiepunten waar u de flora en fauna van de regio kunt ervaren. Vooral in het voor- en najaar is Bislicher Insel een belangrijke rust- en broedplaats voor trekvogels, waaronder veel zeldzame soorten. Naast natuur biedt Bislicher Insel ook culturele bezienswaardigheden zoals het NaturForum Bislicher Insel, een informatiecentrum dat informatie geeft over de flora en fauna van de regio.
Dijk bij Bislich
Mijlpaal van Bazel naar Rotterdam
Kalkar
Om Kalkar te bereiken, moet u terug naar Xanten. Kalkar ligt aan de linkeroever van de Rijn. Vanuit Xanten loopt een mooie route door de Kleverpoort over de Kleverstraße, die later overgaat in de Siegfriedstraße. U bereikt het Archeologisch Park en bij de ingang vindt u het Avenue-fietspad, dat u in een vrijwel rechte lijn naar Marienbaum brengt. Vanaf daar kunt u de B57 naar Kalkar volgen. Vanaf daar volgt u de hoofdweg, maar er is een apart fietspad parallel aan de hoofdweg.
Sint-Nicolaaskerk, Kalkar
Kalkar, markt met gotisch stadhuis
Kalkar beleefde zijn bloeitijd in de 15e en 16e eeuw, oftewel de late middeleeuwen. Dankzij de gunstige ligging aan de handelsroute naar Holland kende Kalkar een zekere welvaart, zoals blijkt uit de bewaard gebleven stadshuizen, het stadhuis, gebouwd in 1446 door Johann Wyrenberg uit Kleef, en de Sint-Nicolaaskerk uit 1450. In korte tijd verwierf Kalkar zo twee prestigieuze gebouwen die het stadsbeeld tot op de dag van vandaag kenmerken. Daarnaast stichtte Maria van Bourgondië, de weduwe van de hertog van Kleef, in 1455 een dominicanenklooster, waarvan alleen een boomgaard overblijft. In Kalkar zijn twee begijnhoven te vinden; één daarvan is, vanwege de gevel, tevens een van Kalkars meest opvallende gebouwen en bevindt zich aan de Kesselstraße 20.
Beginenhof, Kalkar
De belangrijkste handelswaren in Kalkar waren bont, textiel en bier. Destijds waren er 42 brouwerijen in Kalkar. Tot op de dag van vandaag zet het zelfgebrouwen en populaire molenbier, dat in het restaurant "Brauhaus Kalkarer Mühle" te nuttigen is, deze traditie voort.
Kalkarer Mühle. Hier bekommt man Kalkarer Bier im Brauhaus Kalkarer Mühle, womit an die Biertradition des Mittelalters angeknüpft wird.
Geweven wollen stoffen uit Kalkar waren voornamelijk bedoeld voor dagelijks gebruik; fijnere geweven stoffen werden in Vlaanderen geproduceerd. Kalkar was een Hanzestad, maar speelde een veel kleinere rol dan Wesel. Ondanks de gunstige economische situatie kon Kalkar geen actieve rol spelen in de Hanze. De kleine stad werd beschouwd als een dochteronderneming van de grotere Hanzestad Wesel.
Sint-Nicolaas
De rijke burgers begonnen met het decoreren van de Sint-Nicolaaskerk. Kunstenaars werden naar Kalkar gehaald en talloze altaren, schilderijen en sculpturen werden geschonken door rijke burgers, ambachtsgilden en broederschappen.
Er waren in totaal 18 altaren in de Sint-Nicolaaskerk. In 1490 ging de opdracht voor het hoofdaltaar naar Arnt von Kalkar en Zwolle, die het echter niet meer kon afmaken omdat hij in 1492 overleed. De uitklapbare vleugels zijn geschilderd door Jan Joest uit Wesel. Het altaar van de Zeven Smarten van Maria in de apsis van de zuidelijke zijbeuk werd gemaakt door Heinrich Douvermann en ingewijd in 1522. Direct rechts van dit altaar op de zuidelijke muur ligt Christus in het Graf, gemaakt door Arnt von Kalkar en Zwolle in 1487. Als je in het middenschip voor het koor staat, staat vóór de linker, dus noordelijke, koorzuil het Sint-Jorisaltaar uit 1480/84, eveneens gemaakt door Arnt von Kalkar en Zwolle. De predella met de bustes van na 1500, die er oorspronkelijk niet bij hoorde, wordt toegeschreven aan Derick Baegert.
Hoogaltaar van Arnt van Kalkar en Zwolle
Vouwluiken van Jan Joest, hoogaltaar, St. Nicolai
Vouwluiken van Jan Joest, hoogaltaar, St. Nicolai
Jan Joest, De Opwekking van Lazarus, detail van de uitklapvleugel van het hoogaltaar. Op de achtergrond is het oude stadhuis van Kalkar duidelijk zichtbaar.
Altaar van de Zeven Smarten van Maria door Heinrich Douvermann
Direct rechts van dit altaar, op de zuidelijke muur, ligt Christus in het Graf, gemaakt in 1487 door Arnt van Kalkar en Zwolle.
Christus in het graf van Arnt van Kalkar en Zwolle
Voor het koor in het middenschip, voor de linker- of noordelijke koorpilaar, staat het Sint-Joris-altaarstuk uit 1480/1484, eveneens gemaakt door Arnt van Kalkar en Zwolle. De predella, die oorspronkelijk niet in de kerk aanwezig was en borstbeelden van na 1500 bevat, wordt toegeschreven aan Derick Baegert.
St. Jorisaltaar, Arnt van Kalkar en Zwolle
Laatmiddeleeuwse kunstenaars uit de Nederrijn
In de schilder- en houtsnijkunst ontwikkelde zich aan de Nederrijn een cultureel gebied dat ver buiten zijn grenzen uitstraalde en nauwe verbindingen had met de Nederlanden, Vlaanderen en Keulen. Veel van de kunstenaars die hier woonden en werkten, komt de bezoeker van de Nederrijn steeds weer tegen – onder hen Derick Baegert, Arnt van Zwolle en Kalkar, Heinrich Douvermann en Bartholomäus Bruyn de Oude. Tussen de kunstenaars uit de Nederrijn, de Nederlanden, Vlaanderen en Keulen bestonden nauwe familiebanden en intensieve zakelijke en artistieke contacten.
De bloeitijd van de kunst in deze regio valt aan het einde van de late middeleeuwen. Religieuze voorstellingen, zoals kruisigingen en scènes uit het leven van Christus en Maria, waren favoriet. Steeds vaker verschenen echter ook burgers, kooplieden en edelen in de schilderijen – soms als schenkers in de vorm van figuranten, soms als zelfstandig motief, bijvoorbeeld in portretten.
Heinrich Douvermann was houtsnijder. Zijn werk is op meerdere plaatsen aan de Nederrijn te vinden, onder andere in Kleef, Xanten en Kalkar. Hij werd rond 1480 waarschijnlijk in Dinslaken geboren en stierf rond 1543 in Kalkar. Zijn stijl wordt gekenmerkt door een realistische weergave van figuren en scènes. Hoewel veel van zijn werken tegenwoordig niet meer volledig bewaard zijn, hebben de overgebleven delen zijn reputatie als een van de belangrijkste beeldhouwers van zijn tijd versterkt. In Kalkar bevinden zich onder meer het Zeven-Smarten-Altaar, Johannes de Doper en de Mariakroonluchter.
Arnt van Kalkar en Zwolle was eveneens houtsnijder. Hij werd waarschijnlijk in Zwolle, in het huidige Nederland, geboren en opgeleid. Zwolle was destijds een bloeiend handels- en cultuurcentrum, waardoor hij toegang had tot de belangrijkste kunststromingen van zijn tijd. Arnt werkte voornamelijk in Kalkar en omgeving. Zijn werken zijn religieus van aard. Opvallend zijn de rijke details en de realistische uitwerking van zijn scènes. De gezichtsuitdrukkingen van zijn figuren tonen een sterke emotionele kracht en maken duidelijk dat de middeleeuwse mensweergave bij hem langzaam plaatsmaakte voor een nieuw, meer individueel mensbeeld. In Kalkar staan onder meer zijn beroemde Georgs-altaar, delen van het hoogaltaar (dat na zijn dood door Ludwig Jupan uit Marburg werd voltooid) en de in 1487 door de Kalkarse Broederschap van Onze Lieve Vrouw bestelde figuur van de Christus in het graf.
Derick Baegert (ook Dirck of Dierick genoemd) was een belangrijke laatgotische schilder, geboren rond 1440/1445 in Wesel en gestorven na 1502. Hij wordt beschouwd als een van de toonaangevende schilders van zijn tijd in deze regio. Hij werkte voornamelijk in Wesel, Xanten en Kalkar. Het invoegen van eigentijdse portretten in christologische beeldprogramma’s en de topografisch nauwkeurige weergave van bestaande gebouwen vergrootten de beleving van het heilsgebeuren voor de beschouwer. Zijn werk had een blijvende invloed op de kunstgeschiedenis van de Nederrijn. Het door hem vervaardigde Weseler Gerichtstafel "Eidesleistung" is te zien in het Städtisches Museum Wesel – Galerie im Centrum. Vijf andere werken bevinden zich in het LWL-Museum voor Kunst en Cultuurgeschiedenis in Münster en een altaarretabel in de Propsteikerk van Dortmund.
Jan Joest (ca. 1450–1519), ook bekend als Jan Joest van Kalkar, was een neef en begaafde leerling van Derick Baegert. Later werd hij zelf een vooraanstaand schilder van de laatgotiek en vroege renaissance. Hij werd geboren in Wesel en verwierf vooral bekendheid met religieuze werken. In de Sint-Nicolaikerk in Kalkar schilderde hij tussen 1505 en 1508 de zijpanelen van het hoogaltaar – een van zijn bekendste werken. Het Kalkarse altaar toont taferelen uit het leven van Christus en Maria op twintig geschilderde panelen. Toen hij deze opdracht kreeg, verhuisde hij zijn atelier van Wesel naar Kalkar. Vermoedelijk werkten in zijn atelier de beroemde, later in Antwerpen gevestigde Joos van Cleve en de jonge Bartholomäus Bruyn de Oude, die later in Keulen grote roem verwierf en waarschijnlijk ook zijn schoonzoon werd. Na zijn tijd in Kalkar vestigde Joest zich waarschijnlijk in Haarlem, waar hij opdrachten uitvoerde voor de Sint-Bavokerk. Hij stierf vermoedelijk in 1519 in Haarlem en liet een aanzienlijk vermogen na.
Bartholomäus Bruyn de Oude (ca. 1493–1555/56) werd in Keulen geboren en runde daar een succesvolle werkplaats. Hij werd vooral bekend door zijn portretten en altaarstukken van leden van het stedelijk patriciaat en welgestelde burgers. Zijn portretten onderscheiden zich door precisie en individualiteit, met fijn penseelwerk dat huid, haar en kleding uiterst gedetailleerd weergeeft. Ze bieden waardevolle inzichten in de samenleving en cultuur van de 16e eeuw. Aan de Nederrijn zijn van hem onder andere de vleugels van het hoogaltaar in de Dom van Xanten (1534) te vinden. Waarschijnlijk was hij de schoonzoon van Jan Joest.
Joos van Cleve (ook bekend als Joos van der Beke, ca. 1485–1540) werd vermoedelijk in Kleef geboren en kreeg zijn opleiding in het atelier van Jan Joest, samen met Bartholomäus Bruyn de Oude. Later verhuisde hij naar Antwerpen, waar hij lid werd van het Sint-Lucasgilde. Daar stond hij onder invloed van de oud-Nederlandse schilderkunst (Jan van Eyck, Rogier van der Weyden), maar ook van de Italiaanse renaissance, onder meer van Leonardo da Vinci. Hij werd hofschilder van koning Frans I van Frankrijk en schilderde portretten van onder anderen Hendrik VIII van Engeland en keizer Maximiliaan I. Joos van Cleve geldt als een belangrijke brugfiguur tussen de oud-Nederlandse schilderkunst en de door Italië beïnvloede renaissancekunst.
Oude stadhuis, Kalkar
Stedelijk Museum, Kalkar
Kalkar-molen
Kleve
Vanuit Kalkar gaat de reis verder naar Kleve langs de B54. Na slechts 5 kilometer bereikt u Moyland Castle. Mijn reis vervolgt naar Kleve, dat met ongeveer 50.000 inwoners aanzienlijk groter is dan Kalkar en Xanten en daarom niet zo rustig als de twee kleinere steden. Wanneer u het centrum van Kleve binnenrijdt, passeert u eerst de eentonigheid van de hedendaagse steden: autodealers, grote winkels met passende parkeerplaatsen, enz.
Het stadscentrum heeft een voetgangersgebied dat er niet veel anders uitziet dan de meeste Duitse steden. Nadat de oorlog het van zijn historische uitstraling had beroofd en de daaropvolgende wederopbouw een aantal karakteristieke gebouwen had hersteld. Kleve was de woonstad van de hertogen van Kleef, die door huwelijk met de hertogen van Jülich Berg uitgroeiden tot een van de grotere West-Duitse dynastieën met een aanzienlijk grondgebied, waardoor deze dynastie aantrekkelijk werd in hoge aristocratische kringen. Het is de moeite waard om even een kijkje te nemen in de geschiedenis van het huis (heb je geen zin in historie, klik dan hier en ga verder met de Schwanenburg):
Van het graafschap Kleef tot het hertogdom
Gulik-Kleef-Berg
De oprichting van het graafschap Kleef-Mark
Graaf Adolf II van der Mark erfde in 1368 het graafschap Kleef en regeerde vanaf dat moment over beide gebieden. In 1406 trouwde hij met Margaretha van Berg.
Het graf van de twee bevindt zich in de collegiale kerk van St. Mariae Himmelfahrt in Kleve in de noordelijke zijbeuk ter hoogte van de koorzaal.
De verheffing tot hertogdom Kleef
Hun zoon, Adolf III van der Mark, werd de eerste hertog van Kleef, dat in 1417 tot hertogdom werd verheven. Volgens de hertogelijke telling staat hij bekend als Adolf I van Kleef.
Op de afbeelding hieronder is hij helemaal links afgebeeld.
In totaal waren er zes Kleefse hertogen in de periode van 1417 tot 1609. In 1609 viel Kleve onder Brandenburg-Pruisen. Op deze foto uit de 17e eeuw, gemaakt door een onbekende kunstenaar en te zien in Museum Kurhaus Kleve, staan alle hertogen voor een stadsgezicht van Kleef.
Het ontstaan van het hertogdom Gulik-Kleef-Berg
We maken een sprong naar Johan III, op het schilderij de vierde persoon van links, zoon van hertog Johan II van Kleef (de derde van links). Hij werd in 1496, op zesjarige leeftijd, verloofd met de erfdochter van het huis Gulik-Berg, Maria van Gulik. (De beide kinderen zijn onderaan te zien op een uitsnede van een muurschildering in de ridderzaal van Slot Burg, die de verlovingsceremonie toont.)
Later, toen zij volwassen waren, vond in 1510 in Düsseldorf – de residentie van de hertogen van Gulik-Berg – het huwelijk plaats. Dit huwelijk staat bekend als de “Klever Unie”.
(Wil je meer weten over Düsseldorf en zijn betekenis voor Kleef, klik dan hier. Op de pagina over Düsseldorf lees je er meer over.)
Burg Burg, Solingen, kinderverloving van Johann III. van Klee en Maria von Gulik-Berg, muurschildering in de ridderzaal
Het nieuwe hertogdom Gulik-Kleef-Berg ontstond uiteindelijk pas nadat beide hertogen van Kleef en van Gulik-Berg waren overleden en Johan alles erfde. Daarmee was een van de machtigste huizen in het westen van het Heilige Roomse Rijk ontstaan.
Anna van Kleef
Anna van Kleef, de dochter van Johan III en Maria van Kleef, trouwde met de Engelse koning Hendrik VIII. Zij was zijn vierde echtgenote. Het huwelijk werd echter kort na de bruiloft nietig verklaard, omdat Hendrik VIII Anna niet aantrekkelijk vond. Anna van Kleef werd geboren in het Düsseldorfer Schloss en woonde op Slot Burg aan de Wupper. (Wil je meer weten over het Düsseldorfer Schloss? Klik dan hier. Meer informatie over Slot Burg vind je hier.)
Ondanks de scheiding genoot zij talrijke privileges. Zij bracht de rest van haar leven in Engeland door, op Hever Castle in Kent, en werd begraven in Westminster Abbey in Londen.
Hans Holbein de Oude Jongere 1539: Anna von Kleve, Louvre, Parijs
Licentie: publiek domein
U kunt de link naar het originele bestand hier vinden.
Jan III en Maria van Kleef kregen nog meer kinderen; hun zoon Willem de Rijke (vijfde van links op de afbeelding van de zes hertogen van Kleef) trouwde met Maria van Habsburg, dochter van de Duitse keizer Ferdinand I. Huwelijken binnen invloedrijke dynastieën getuigen van de positie die het Huis Gulik-Kleef-Berg had bereikt.
Boven het stadscentrum ligt de Schwanenburg op de "berg". De Schlossstrasse leidt omhoog, voordat u Dr.-Heinz-Will-Platz bereikt met het ruiterstandbeeld van de grote keurvorst Friedrich Wilhelm van Brandenburg. Wat heeft Brandenburg met Kleef te maken? Na het Jülich-Kleviaanse opvolgingsgeschil in 1614 viel Kleve in handen van Brandenburg. Aanleiding voor deze erfenis was de kinderloosheid van de laatste hertog, Johann Wilhelm I van Jülich-Kleve-Berg – uiterst rechts op het schilderij met de zes hertogen – die op 25 maart 1609 overleed. Met zijn dood viel Jülich-Kleve-Berg in twee delen uiteen. Eén ging naar de Brandenburgers en één naar de Wittelsbachers in Pfalz-Neuburg aan de Donau (Wil je meer weten over Pfalz-Neuburg en de verbinding met de Nederrijn? Klik hier.)
Het monument onder de Schwanenburg voor de stallen werd pas in de 20e eeuw gebouwd toen Kleef 300 jaar lang tot Brandenburg en Pruisen behoorde. Het pad gaat verder naar Schwanenburg, waar nu rechtbanken zijn gevestigd. Veel is er niet te zien, een binnenplaats die niet aan de middeleeuwen doet denken, maar aan de wederopbouw na de oorlog en de Zwanentoren, die je kunt beklimmen.
Schwanenburg
Vervolgens loop je rond de buitenste kasteelmuren in de hoop dat dat nog niet alles is en merk je dat de jaren vijftig-stijl ook hier heeft toegeslagen. De historische grootsheid van dit kasteel wordt niet onthuld door een bezoek.
Je hebt tenslotte de residentie van de hertogen van Kleef gezien, die ooit tot de machtigste mannen in het westen van Duitsland behoorden.
Vanaf de Schwanenburg gaat het pad verder naar de nabijgelegen
Provoostkerk van de Hemelvaart van Maria. Er is een Mariaaltaar van Hendrik Douvermann, de belangrijke houtsnijder, wiens andere Mariaaltaar we al in de kathedraal van Xanten zagen. In de kerk vindt u ook de prinselijke crypte, inclusief de hierboven genoemde begraafplaats van Adolf II von der Mark en Margarethe von Berg.
Ongeveer 1,5 kilometer van het stadscentrum ligt het Kurhaus met indrukwekkende parken, die in de 17e eeuw opnieuw werden ontworpen door de Brandenburgse gouverneur in de Pruisische enclave Kleef, Johann Moritz von Nassau-Siegen, met als doel zijn woonstad en haar omgeving uit te breiden. gebied om een ongekend parklandschap te transformeren.
Kasteelpark Klever bij het amfitheater
Amfitheater bij het Kurhaus
Kurhaus
Ook het Oude Park werd tijdens zijn bewind aangelegd. Halverwege de 18e eeuw werd Kleef een kuuroord en de bostuin tegenover het kuuroord werd aangelegd in de stijl van een botanische tuin met exotische bomen.
Museum Kurhaus Kleve
Het Kurhaus herbergt nu een aardig museum met een soortgelijk middeleeuws gedeelte, waarin het getijdenboek van Catharina van Kleef te vinden is. Maar de collectie omvat ook veel moderne en hedendaagse kunst, waaronder wereldberoemde kunstenaars als Joseph Beuys en Thomas Struth, en ik merk dat de Nederrijnregio vandaag de dag ook vooraanstaande, wereldberoemde kunstenaars voortbrengt.
Het getijdenboek van Catharina van Kleef
Kleve, Getijdenboek van Catharina van Kleve, facsimile in het Kurhaus Kleve Museum
Catharina van Kleve staat bekend als opdrachtgever en eigenaar van een zeer fraai vormgegeven getijdenboek (een gebedenboek voor leken voor het getijdengebed. Deze boeken waren vooral populair in de Franse en Vlaamse gewesten in de 14e en 15e eeuw), dat als facsimile in het Kurhaus Kleve Museum wordt tentoongesteld. Het origineel bevindt zich in de Pierpont Morgan Library in New York. Het kwam daar terecht omdat het in de 19e eeuw werd verkocht. Om er meer geld voor te krijgen werd het in twee gelijke delen gesplitst, die in 1963 en 1970 door de New Yorkse bibliotheek werden aangekocht en zo weer bij elkaar konden worden gebracht.
Het Kurhaus ligt aan de rand van Kleve. Het "Café im Gärtchen" is een klein stukje fietsen, en verderop vindt u de "Dillinger Tea Garden". Een kort stukje over de Wasserburgallee leidt naar Landwehr, waar u linksaf slaat richting het noorden. 8 kilometer fietst u over een fietspad parallel aan de landweg, langs de Keekener Straße, die later overgaat in de Klever Straße, naar Café im Gärtchen, een goed onderhouden bakstenen Nederrijnse boerderij met een prachtige vasteplantentuin direct achter de dijk. De taarten zijn huisgemaakt en het interieur is landelijk, elegant en Scandinavisch ingericht in frisse blauw-wittinten. In de zomer kunt u in de tuin zitten en genieten van het weidse uitzicht over de velden.
Kleef, Laan nabij Café im Gärtchen
Café im Gärtchen, Kleef
Reisimpressies van een kunst- en geschiedenisliefhebber
Kevelaer
Kevelaer, Votivtafeln in der Kerzenkapelle
Kevelaer is een van de belangrijkste bedevaartsoorden van Duitsland. Het kleine stadje ligt aan de Nederrijn met 800.000 pelgrims op de tweede plaats van de meest bezochte Maria-bedevaartsoorden achter Altötting, het religieuze hart van Beieren, met 1 miljoen pelgrims. Naast de plaatsen voor de pelgrims in het centrum, biedt de plaats veel Nederrijn-architectuur en oude gebouwen op pittoreske plaatsen met oude bomen.
Kevelaer, offerkaarsen op de buitenmuur van de kaarsenkapel op de Kapellenplatz
Pelgrims komen naar Kevelaer voor het wonderbaarlijke beeld van de "Troosteres der Bedroefden". In 1642 werd dit beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Luxemburg op wonderbaarlijke wijze vereerd door een koopman genaamd Heinrich Busman. Tegenwoordig is het te zien in de Genadekapel in Kevelaer en is het het middelpunt van bedevaarten. Veel mensen bidden bij het wonderbaarlijke beeld, vooral om troost te vinden in tijden van verdriet. Er zijn talloze berichten over verhoorde gebeden en wonderen die worden toegeschreven aan de voorspraak van de Maagd Maria.
Kerzenkapelle, Kevelaer
Luxemburger Platz, Kevelaer
Luxemburger Platz, Kevelaer
Kapel van Genade, Kevelaer
Kapel van Genade, Kevelaer
.jpg)
Kapel van Genade, Kevelaer
Luxemburger Platz, Kevelaer
Luxemburger Platz, Kevelaer
Kevelaer
Wesel en Derick Baegert
Wesel werd erg hard geraakt in de Tweede Wereldoorlog (95% werd vernietigd), dus hier is een blik op de kunst en minder op de stad:
De schilderijen in de schatkamer van het Weseler Museum (Galerie im Centrum, Ritterstrasse am Kornmarkt, gratis toegang) tonen op schitterende wijze de geest van het einde van de middeleeuwen en het begin van de Noord-Europese Renaissance. Derick Baegert, Bartholomäus Bruyn de Oudere EEN. en anderen zijn vertegenwoordigd. Voorstellingen van spirituele motieven met de schenkers als staffiguren of de bourgeoisie zelf als onderwerp van de foto tonen de geest van het nieuwe tijdperk. De collectie van de oude meesters neemt maar één kamer in beslag, maar daarin ontvouwt zich een prachtige wereld die inzicht geeft in de samenleving en het wereldbeeld van de 15e eeuw.
Andere werken van Derick Baegert, wiens werken zijn toegewezen aan de Westfaalse, Nederrijnse en Vlaamse regio's, zijn alleen buiten Wesel verkrijgbaar. Dit zijn onder meer verschillende werken in Noordrijn-Westfalen en Europa, zoals het hoofdaltaar in de Probsteikirche in het centrum van Dortmund. In het LWL Staatsmuseum voor Kunst en Cultuurgeschiedenis in Münster zijn acht schilderijen duidelijk toegewezen aan Baegert, waaronder een foto van Maria met het kind , die als vermist werd beschouwd en in 2001 in New York werd verworven met behulp van gulle schenkers. In Münster is er ook het portret van de Sint-Lucas-vrouw , dat een nauwe verwantschap vertoont met de Nederlandse schilderkunst, vooral in het ontwerp (vooral in de kamers die op de foto te zien zijn).
Om fragmenten van de retabel van het hoogaltaar van de Mathenakirche in Wesel te zien, moet je naar Madrid reizen. Er zijn vijf delen van het altaar in de Thyssen-Bornemisza Collectie. Het altaar werd vernietigd in de tijd van de reformatorische beeldenstorm, de Mathenakirche werd verwoest door bommen in de Tweede Wereldoorlog en werd niet herbouwd.
Twee zijvleugels van een retabel dat zich in het voormalige Staatsmuseum in Berlijn bevond, maar vandaag is verwoest, bevinden zich in het Nationaal Museum van Neurenberg (handen wassen van Pilatus) en in het Kulturhistorisches Museum in Stralsund (Kruisafneming) .
Een ander retabel, het kruisigingsaltaar van St. Laurenz in Keulen, werd ook ontmanteld en verkocht. Het middendeel en de rechter binnenvleugel (Golgotha en Kruisafneming) bevinden zich nu in de Pinakothek in München, de linkervleugel (Zes apostelen en de oprichters Gerhard von Wesel, burgemeester van Keulen en zijn vrouw) in het Musée des Beaux-Arts in Brussel.
In Antwerpen hangt de heilige clan voor St. Nicolai in Kalkar. Het middengedeelte, dat behoorde tot een Anne-altaar, werd in 1826 verkocht, de zijvleugels zijn verloren gegaan.
De rechtbankfoto De eed van 1493/94 bevond zich oorspronkelijk in de raadszaal van het stadhuis van Wesel, tegenwoordig hangt hij in de schatkamer in de galerij in het centrum.
